Sorununun bir adı var. Adını bul, çözenleri oku.
KOBİ için canlı OR dizini — operasyonel sorununun adını bul, akademik kaynaklı vakaları oku. Satış yapmıyoruz, tedarikçi önermiyoruz, sadece dizin tutuyoruz.
OptDir nedir?
Operasyonel sorunların açık dizini. Vendor değiliz, danışman değiliz.
Akademik vakalardan ve KOBİ deneyimlerinden derlenen bir referans. Burada okursun, karşılaştırırsın, ne deneyeceğine kendin karar verirsin.
1. Sorunu adlandır
Atölyendeki, depondaki veya servisindeki sorun, akademik literatürde adı olan bir problem. Önce onu bul.
2. Hikayeleri oku
Aynı sorunu yaşayan şirketler ne denedi, ne sonuç aldı, ne pişman oldu — akademik vakalardan derlendi.
3. Kendi kararını ver
Önce kendi verinle başla, kategorileri öğren, sonra tedarikçi seç — ne deneyeceğin senin kararın. Burada satış yok.
Öne çıkan problemler
KOBİ ölçeğinde, hızlı kazanç sağlayan örnekler.
Hangi Üründen Ne Kadar Yapsam En Karlı Olur?
5-50 çalışanlı, 3-15 ürün yapan bir atölyesin. Aynı hammaddeyi, aynı tezgahları ve aynı işçileri birden fazla ürün için kullanıyorsun. Her hafta başında satış 'şundan 200 daha alabiliriz' der, üretim 'ama o tezgah dolu' der, muhasebe 'A ürünü daha karlı, onu zorla' der. Her ürünün marjı farklı, her ürünün tezgahta yediği saat farklı, her ürünün hammadde tüketimi farklı, her ürünün müşterinin alacağı miktar tavanı farklı. Kafadan karar verirsen genelde satış fiyatı en yüksek ürüne yüklenirsin — oysa **dar boğaz tezgah saatini en az yiyen** ürün daha karlı çıkabilir. Bu kararı sezgisel verirsen, aynı kapasiteden elde edebileceğin aylık marjın %10-25'i masada kalıyor.
Aynı Tedarikçiden Onlarca SKU Geliyor — Hangi SKU'yu Hangi Sıklıkta Sipariş Edeyim ki Kamyon ve Stok Maliyeti Birlikte Minimum Olsun?
Aynı tedarikçiden 50-500 SKU alan KOBİ toptancı, ithalatçı veya üretici için sayfa — tipik olarak 3-15 ana tedarikçiyle çalışırsın. Her hafta aynı soru: bu tedarikçiden bugün hangi ürünler sipariş edilsin, hangileri gelecek haftaya kalsın? Her ürün için ayrı sipariş tetiklenirse aynı tedarikçiye haftada üç kamyon, üç gümrük dosyası çıkar; oysa bir kamyon, bir gümrük, bir hazırlık masrafı doğru gruplamayla tek seferde paylaşılır. Manuel planlama 50 SKU'yu aşınca dağılır: bazı haftalar yarım kamyon, bazı haftalar üst üste üç sipariş — sabit masraflar birim başına %5-15 ürün maliyeti olarak geri döner.
Bir Düğümden Diğerine En Kısa Yol — Ağırlıklı Graf Üzerinde Nasıl Hesaplarım?
İki nokta arasındaki en hızlı veya en kısa yolu hesaplaması gereken KOBİ'ler içindir: 10-50 araçlı saha servis ekibi (tesisat, elektrik, beyaz eşya tamiri), şehir içi kurye-kargo operasyonu, ya da acil servis koordinasyonu yapan bir merkez. Her gün yüzlerce 'A'dan B'ye en kısa sürede nasıl giderim' sorusu sorulur; cevap trafik, yol kapanması ve araç tipine göre değişir. Yanlış rota teknisyenin günde 1-2 işini eksik yapmasına, kuryenin geç teslimatına ve müşteri kaybına dönüşür. Manuel veya 'gözüyle' verilen rota kararları, ağ üzerinden hesaplanan rotaya kıyasla araç başına günde 20-60 dakika boşa harcatabilir.
Bir Üründen Yılda Kaç Kez, Her Seferde Ne Kadar Sipariş Versem — Sipariş + Depo Maliyeti Toplam Minimum Olsun?
Yıllık 5-50M TRY ciroda toptan tedarikçi, ambalaj-hammadde alan orta-ölçekli üretici veya 50-500 SKU tüketen KOBİ depo/satınalma sorumlusu için her SKU'da iki karar tekrar eder: ne kadar büyük partilerle sipariş verelim, ne sıklıkta. Çok büyük parti → para depoda yatar, depo dolar, bozulma + eskime + finansman maliyeti şişer; çok küçük parti → sipariş başına nakliye + gümrük + sipariş işleme bedeli ezilir ve sipariş sıklığı patlar. Pratisyen sezgisel 'bir aylık stok al' veya 'kamyon dolacak kadar al' kuralıyla çalışır, optimumdan tipik %20-50 sapar — toplam yıllık maliyette %10-25 fazla. SKU başına doğru denge yıllık talep, sipariş başına sabit maliyet, sermaye bağlama oranı (TR son 5 yıl %25-45 bandı) ve birim depo maliyetinden hesaplanır; tedarikçi miktar iskontosu varsa kademe-kademe karşılaştırma gerekir. 200M TRY satın alma hacminde doğru hesap yıllık 300K-2M TRY operasyonel marj demek.
Birden Çok Fabrika, Birden Çok Müşteri — Her Fabrika Hangi Müşteriye Ne Miktarda Sevksin, Toplam Nakliye Minimum?
3-8 fabrika veya bölge deposundan 20-100 müşteriye haftalık sevkiyat yapan gıda, ambalaj veya tekstil üreticileri içindir. Her hafta verilen karar şudur: hangi fabrika hangi müşteriye, ne miktar gönderecek? Fabrika başına kapasiteler, müşteri başına talepler ve her çift için farklı kilometre/araç maliyeti varken — toplam nakliye faturasını en aza indirmek hedeftir. 'En yakın fabrika' veya 'her zaman böyle yapıyorduk' alışkanlığı, sistematik bir hesap karşısında genellikle %10-20 fazla yakıt + araç parası yazdırır.
Birkaç Araç, Birçok Müşteri — Hangi Aracı Hangi Sıraya Versem, Kapasite Aşılmasın, Toplam Yol Minimum?
Tek depodan günlük 10-100 müşteriye teslimat yapan distribütör veya tedarikçi (gıda, içecek, su, B2B yedek parça); araç kapasitesi sabit (2-5 ton, 30 m³), müşteri sipariş miktarı belli, teslim saati esnek. Her sabah üç soru: bugün kaç araç çıksın, hangi araç hangi müşterilere gitsin, hangi sırayla — kapasite aşılmadan toplam yol minimum. Sezgisel planlamacı 15-25 müşteriye kadar zihinsel idare eder; üstünde rota kalitesi düşer, aynı bölgedeki müşteri iki ayrı araca dağılır, günde 1-2 fazla araç yola çıkar. Toplam mesafenin %10-25'i ve günlük araç sayısının 1-2 adedi planlama kalitesine bağlıdır; yakıt + sürücü maliyeti operasyonel giderin %30-50'sini oluşturur.
Son eklenenler
Yeni problem, hikaye ve acı dersler — yayına alındıkça burada gözükür.
Hangi Üründen Ne Kadar Yapsam En Karlı Olur?
5-50 çalışanlı, 3-15 ürün yapan bir atölyesin. Aynı hammaddeyi, aynı tezgahları ve aynı işçileri birden fazla ürün için kullanıyorsun. Her hafta başında satış 'şundan 200 daha alabiliriz' der, üretim 'ama o tezgah dolu' der, muhasebe 'A ürünü daha karlı, onu zorla' der. Her ürünün marjı farklı, her ürünün tezgahta yediği saat farklı, her ürünün hammadde tüketimi farklı, her ürünün müşterinin alacağı miktar tavanı farklı. Kafadan karar verirsen genelde satış fiyatı en yüksek ürüne yüklenirsin — oysa **dar boğaz tezgah saatini en az yiyen** ürün daha karlı çıkabilir. Bu kararı sezgisel verirsen, aynı kapasiteden elde edebileceğin aylık marjın %10-25'i masada kalıyor.
Aynı Tedarikçiden Onlarca SKU Geliyor — Hangi SKU'yu Hangi Sıklıkta Sipariş Edeyim ki Kamyon ve Stok Maliyeti Birlikte Minimum Olsun?
Aynı tedarikçiden 50-500 SKU alan KOBİ toptancı, ithalatçı veya üretici için sayfa — tipik olarak 3-15 ana tedarikçiyle çalışırsın. Her hafta aynı soru: bu tedarikçiden bugün hangi ürünler sipariş edilsin, hangileri gelecek haftaya kalsın? Her ürün için ayrı sipariş tetiklenirse aynı tedarikçiye haftada üç kamyon, üç gümrük dosyası çıkar; oysa bir kamyon, bir gümrük, bir hazırlık masrafı doğru gruplamayla tek seferde paylaşılır. Manuel planlama 50 SKU'yu aşınca dağılır: bazı haftalar yarım kamyon, bazı haftalar üst üste üç sipariş — sabit masraflar birim başına %5-15 ürün maliyeti olarak geri döner.
Bir Düğümden Diğerine En Kısa Yol — Ağırlıklı Graf Üzerinde Nasıl Hesaplarım?
İki nokta arasındaki en hızlı veya en kısa yolu hesaplaması gereken KOBİ'ler içindir: 10-50 araçlı saha servis ekibi (tesisat, elektrik, beyaz eşya tamiri), şehir içi kurye-kargo operasyonu, ya da acil servis koordinasyonu yapan bir merkez. Her gün yüzlerce 'A'dan B'ye en kısa sürede nasıl giderim' sorusu sorulur; cevap trafik, yol kapanması ve araç tipine göre değişir. Yanlış rota teknisyenin günde 1-2 işini eksik yapmasına, kuryenin geç teslimatına ve müşteri kaybına dönüşür. Manuel veya 'gözüyle' verilen rota kararları, ağ üzerinden hesaplanan rotaya kıyasla araç başına günde 20-60 dakika boşa harcatabilir.
Bir Üründen Yılda Kaç Kez, Her Seferde Ne Kadar Sipariş Versem — Sipariş + Depo Maliyeti Toplam Minimum Olsun?
Yıllık 5-50M TRY ciroda toptan tedarikçi, ambalaj-hammadde alan orta-ölçekli üretici veya 50-500 SKU tüketen KOBİ depo/satınalma sorumlusu için her SKU'da iki karar tekrar eder: ne kadar büyük partilerle sipariş verelim, ne sıklıkta. Çok büyük parti → para depoda yatar, depo dolar, bozulma + eskime + finansman maliyeti şişer; çok küçük parti → sipariş başına nakliye + gümrük + sipariş işleme bedeli ezilir ve sipariş sıklığı patlar. Pratisyen sezgisel 'bir aylık stok al' veya 'kamyon dolacak kadar al' kuralıyla çalışır, optimumdan tipik %20-50 sapar — toplam yıllık maliyette %10-25 fazla. SKU başına doğru denge yıllık talep, sipariş başına sabit maliyet, sermaye bağlama oranı (TR son 5 yıl %25-45 bandı) ve birim depo maliyetinden hesaplanır; tedarikçi miktar iskontosu varsa kademe-kademe karşılaştırma gerekir. 200M TRY satın alma hacminde doğru hesap yıllık 300K-2M TRY operasyonel marj demek.
Birden Çok Fabrika, Birden Çok Müşteri — Her Fabrika Hangi Müşteriye Ne Miktarda Sevksin, Toplam Nakliye Minimum?
3-8 fabrika veya bölge deposundan 20-100 müşteriye haftalık sevkiyat yapan gıda, ambalaj veya tekstil üreticileri içindir. Her hafta verilen karar şudur: hangi fabrika hangi müşteriye, ne miktar gönderecek? Fabrika başına kapasiteler, müşteri başına talepler ve her çift için farklı kilometre/araç maliyeti varken — toplam nakliye faturasını en aza indirmek hedeftir. 'En yakın fabrika' veya 'her zaman böyle yapıyorduk' alışkanlığı, sistematik bir hesap karşısında genellikle %10-20 fazla yakıt + araç parası yazdırır.
Birkaç Araç, Birçok Müşteri — Hangi Aracı Hangi Sıraya Versem, Kapasite Aşılmasın, Toplam Yol Minimum?
Tek depodan günlük 10-100 müşteriye teslimat yapan distribütör veya tedarikçi (gıda, içecek, su, B2B yedek parça); araç kapasitesi sabit (2-5 ton, 30 m³), müşteri sipariş miktarı belli, teslim saati esnek. Her sabah üç soru: bugün kaç araç çıksın, hangi araç hangi müşterilere gitsin, hangi sırayla — kapasite aşılmadan toplam yol minimum. Sezgisel planlamacı 15-25 müşteriye kadar zihinsel idare eder; üstünde rota kalitesi düşer, aynı bölgedeki müşteri iki ayrı araca dağılır, günde 1-2 fazla araç yola çıkar. Toplam mesafenin %10-25'i ve günlük araç sayısının 1-2 adedi planlama kalitesine bağlıdır; yakıt + sürücü maliyeti operasyonel giderin %30-50'sini oluşturur.
Sektörünü seç
Senin alanındaki problemlerden başla.
Haftalık 3 dakikalık özet
Yeni problem, vaka ve sektör trendleri. Satış yok, spam yok.
İstediğin zaman çıkabilirsin.