MCDM (Çok Kriterli Karar Verme)

MCDM, karar vericinin birbiriyle çelişen iki veya daha fazla kriter (maliyet, kalite, risk, çevresel etki vb.) altında sonlu sayıda alternatifi sıralaması veya seçmesi gereken problemleri ele alan operasyonel araştırma alt-disiplinidir. Roy (1968) ELECTRE ile yöntemin Avrupa okulunu, Saaty (1980) AHP ile Amerikan okulunu, Zeleny (1973) ise çok-amaçlı genelleştirmeyi başlatır. Yöntem ailesi üç ana kategoriye ayrılır: (1) değer/fayda fonksiyonu tabanlı yöntemler — Weighted Sum Method (WSM), Weighted Product Method (WPM), AHP (Saaty 1980), MAUT (Keeney ve Raiffa 1976); (2) referans-noktası / mesafe tabanlı yöntemler — TOPSIS (Hwang ve Yoon 1981, ideal ve anti-ideal çözüme öklid mesafesi), VIKOR (Opricovic 1998), GRA (Gri İlişkisel Analiz); (3) outranking yöntemleri — ELECTRE I-IV (Roy 1968), PROMETHEE I-II (Brans ve Vincke 1985), uyum-uyumsuzluk endeksleriyle tercih ilişkisi kurar. Kriter ağırlıkları subjektif (AHP ikili karşılaştırma, doğrudan atama) veya objektif (Entropi, CRITIC) belirlenebilir. Temel çıktı bir tam veya kısmi sıralamadır; çok-amaçlı optimizasyondan (sonsuz Pareto cephesi) farkı sonlu alternatif kümesi üzerinde çalışmasıdır. Karmaşıklık: çoğu yöntem polinom zamanda çalışır. Pratik uygulama alanları tedarikçi seçimi, yer seçimi, personel değerlendirme, proje portföyü ve sürdürülebilirlik karar problemleridir.