Sözlük · approach
Karesel Programlama (QP)
Karesel bir amaç fonksiyonunu doğrusal kısıtlar altında optimize eden ve LP'nin doğrudan karesel genelleştirmesi olan matematiksel programlama dalı.
Quadratic ProgrammingKaresel ProgramlamaQPQuadratic OptimizationKaresel Optimizasyon
Karesel programlama, min (1/2) x^T Q x + c^T x s.t. Ax ≤ b, x ≥ 0 kanonik formundaki problem sınıfıdır; Q ∈ R^(n×n) simetrik bir matristir, c ∈ R^n doğrusal terim ve kısıtlar tıpkı LP'deki gibi doğrusaldır. Problemin yapısı Q'nun işaretine göre belirlenir: (1) Q pozitif yarı-tanımlı ise QP dışbükeydir, KKT koşulları gerek-yeter optimum koşulları olur ve polinom zamanda iç-nokta veya etkin-küme (active-set) yöntemleri ile çözülür (Kozlov, Tarasov ve Khachiyan 1979 dışbükey QP'nin polinom çözülebilirliğini gösterdi); (2) Q tanımsız (indefinite) ise problem dışbükey değildir ve genel olarak NP-hard (Sahni 1974). Klasik formülasyon Markowitz'in (1952) ortalama-varyans portföy seçim modelidir: min (1/2) x^T Σ x s.t. μ^T x ≥ R, Σ x_i = 1, x ≥ 0 — Σ kovaryans matrisi, μ beklenen getiri vektörü, R hedef getiri; etkin sınır (efficient frontier) farklı R seviyeleri için QP çözülerek elde edilir. Markowitz bu çalışmayla 1990 Nobel Ekonomi Ödülünü kazandı. QP ayrıca destek vektör makineleri eğitiminde (Cortes ve Vapnik 1995), model öngörülü kontrolde (MPC), least-squares with constraints, sequential quadratic programming (SQP, doğrusal-olmayan optimizasyonun iç döngüsü, Wilson 1963 / Han 1976 / Powell 1978) ve trajektör optimizasyonunda kullanılır. Çözüm algoritmaları: Wolfe (1959) etkin-küme yöntemi, Beale (1959) prensiplerini geliştirdi; iç-nokta predictor-corrector (Mehrotra 1992 mantığı QP'ye genişletilir); active-set yaklaşımı LP'nin simpleksiyle ortak köke sahiptir.
Örnek
Ankara'da 18 kişilik bir butik yatırım danışmanlığı 8 BIST hissesi için 250.000 TRY portföyü Markowitz QP ile optimize eder: 8×8 kovaryans matrisi, ağırlıkların toplamı 1 kısıdı, kısa satış yasağı x ≥ 0, %12 yıllık beklenen getiri hedefi; iç-nokta QP çözücüsü 0.2 saniyede etkin sınır üzerinde minimum varyans portföyünü %4.8 standart sapma ile bulur ve banka mevduatı baz alındığında %7.2 risk priminde dengeli ağırlık dağılımı önerir.