Sözlük · approach
School Bus Routing
Öğrencilerin günlük servis taşımasında durak yerleşimi, öğrenci-durak atama ve araç güzergâhının birlikte planlandığı VRP (Vehicle Routing Problem) varyantı.
Okul Servisi GüzergâhıSchool Bus Routing ProblemSBRPÖğrenci Taşıma Güzergâhı
School Bus Routing Problem (SBRP), bir okul veya okul zincirinin (özel zincir, belediye taşıma birimi, kooperatif) öğrencileri okula/okuldan günlük olarak taşımak için durak yerleşimi, öğrenci-durak ataması ve otobüs güzergâhlarını belirleme problemidir. Klasik VRP'den ayıran kısıtlar: öğrenci başına azami yolculuk süresi (tipik 45-75 dakika tek-yön, yaş ve regülasyona göre), durak-ev arası azami yürüme mesafesi, yürüme mesafesinin mahalleler arasında eşit dağılımı, okul başlangıç saatlerinin (bell-time) eşgüdümü ve özel ihtiyaçlı öğrenciler için kapıdan kapıya servis. Park ve Kim (2010) problemi beş alt-probleme ayırır: (i) veri hazırlığı, (ii) durak seçimi, (iii) öğrenci-durak ataması, (iv) güzergâh oluşturma, (v) güzergâh-saat eşgüdümü. Newton ve Thomas (1969) cluster-first-route-second yaklaşımını öncülemiştir. Çözüm yaklaşımları: kümeleme sezgiseli, kapasiteli VRP MIP, konum-güzergâh (location-routing) modeli, sütun üretimi ve metaheuristikler (genetik, tabu, large neighborhood search). Tipik hedefler: filo büyüklüğü minimum, ortalama yolculuk süresi minimum, yürüme mesafesi varyansı minimum (eşitlik), bell-time uyum cezası minimum.
Örnek
8 kampüslü bir özel okul zinciri 4.500 öğrenciyi günde iki kez 60 araçla taşır; SBRP optimizasyonu (durak seçimi + güzergâh + bell-time) filo büyüklüğünü %18 azaltır ve ortalama yolculuk süresini 8 dakika kısaltır.