Sözlük · concept
Stockout
Bir SKU'nun talep anında stoğunun bulunmaması — envanter politikalarının temel başarısızlık olayı ve birincil KPI'si.
Stok TükenmesiStok Dışı KalmaOut of StockOOSTukenme
Stockout, müşterinin bir ürünü talep ettiği anda stoğun sıfırlanmış olması durumudur. Operasyonel olarak iki sonucu olabilir: (1) lost sale (kayıp satış) — müşteri başka bir markaya geçer veya satın almaktan vazgeçer, gelir ve potansiyel olarak müşteri sadakati kaybedilir; (2) backorder (geri-sipariş) — müşteri beklemeyi kabul eder, satış ileri tarihe ötelenir. Hangi davranışın baskın olduğu kategoriye bağlıdır: temel gıda ve ilaç çoğunlukla lost-sale moduna kayarken, özel-sipariş mobilya veya niş B2B parçaları backorder moduna kayar. Stockout'un OR ölçümünde üç temel metrik vardır: stockout olasılığı P(out), fill rate β (talebin ne kadarının zamanında karşılandığı) ve cycle service level α (sipariş döngülerinin yüzde kaçında hiç stockout yaşanmadığı). Bu üç metrik aynı şey değildir: %95 cycle service, %99 fill rate'e karşılık gelebilir. Newsvendor (#011), (s,S) politikası (#004) ve EOQ-with-shortage (#093) tüm bu çerçevelerde stockout maliyeti b₁ (lost sale, birim başı kayıp marj) veya b₂ (backorder, birim-yıl bekleme cezası) olarak modellenir. KOBİ'de stockout maliyetinin tahmini genellikle zordur — sabit muhasebe kalemi değildir — ve birçok firma onu hiç ölçmez. Hızlı bir vekil: stockout sıklığı × ortalama günlük satış × birim marj.
Örnek
Bir bisiklet yedek parça toptancısı 2.400 SKU'sundan 180'inde son 12 ayda stockout yaşadığını CRM'den çıkarır: stockout sayısı 540 olay, ortalama olay başına 4 gün, ortalama parça marjı 35 TL. Tahmini lost-sale maliyeti yaklaşık 540 × 4 × 6 × 35 = 453.600 TL/yıl. Buna göre safety stock seviyesini %95'ten %98'e çıkarmanın getireceği ek envanter taşıma maliyeti (~190.000 TL) açıkça karlıdır.