Sözlük · approach
Tedarikçi Seçimi
Aynı malzeme veya hizmet için birden fazla tedarikçi arasında ön-yeterlik ve sipariş tahsisi kararlarını yapılandırılmış kriterlerle alan operasyon araştırması problemi.
Vendor SelectionSupplier Selection ProblemTedarikçi DeğerlendirmesiSatın Alma Optimizasyonu
Tedarikçi Seçimi (Supplier Selection Problem) bir alıcının (üretici, perakendeci, hizmet sağlayıcı) aynı girdiyi sağlayan rakip tedarikçiler arasından hangilerini onaylı listesinde tutacağını ve her sipariş döneminde her birine ne miktar yükleyeceğini sistematik biçimde belirleme problemidir. Klasik çok-kriterli karar verme literatürü (Weber, Current ve Benton 1991; De Boer, Labro ve Morlacchi 2001) fiyat, kalite (hata oranı), teslim performansı, kapasite, finansal sağlamlık, coğrafi konum, sertifikalar ve sürdürülebilirlik kriterlerinin nasıl ağırlıklandırılacağını inceler. Çözüm tipik olarak iki aşamalıdır: önce AHP veya TOPSIS gibi MCDM yöntemleri ile tedarikçi skorları çıkarılır, sonra bir MILP modeli ile kapasite, minimum sipariş miktarı, tek-kaynak riski ve hacim indirim kademeleri altında miktar tahsisi yapılır. Toplam sahip olma maliyeti kavramı — birim fiyatın yanı sıra kalitesizlik, gecikme ve uyumsuzluk maliyetlerinin dahil edilmesi — yapılandırılmış tedarikçi seçiminin temel ayırt edici özelliğidir.
Örnek
Bir kablo üreticisi 35 hammadde tedarikçisini AHP ile beş kriter (fiyat, kalite, teslim, risk, sürdürülebilirlik) üzerinden değerlendirir, MILP ile çeyrek dönem sipariş tahsisini optimize eder ve toplam sahip olma maliyetini yıllık 8M TRY'den 6.8M TRY'ye düşürür (-%15).